Có nên bỏ kỳ thi vào lớp 10?
25/05/2026
Cuối tháng 5, đầu tháng 6 là thời điểm cao điểm tuyển sinh vào lớp 10. Trong khi nhiều địa phương vẫn duy trì thi tuyển, Cà Mau, Lâm Đồng và Vĩnh Long đã chuyển sang xét tuyển, chỉ tổ chức thi với trường chuyên. TPHCM cũng đang nghiên cứu mở rộng xét tuyển từ năm 2027 thay cho mô hình thi tuyển.
Nhiều địa phương tính giảm áp lực thi cử
Nhiều năm qua, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 luôn được xem là một trong những kỳ thi áp lực nhất đối với học sinh phổ thông, đặc biệt tại các đô thị lớn. Không ít học sinh phải học thêm dày đặc từ sớm để cạnh tranh suất học tại trường THPT công lập.
Trước thông tin TPHCM dự kiến bỏ thi tuyển sinh lớp 10 THPT từ năm 2027, chị Nguyễn Thu Hà (phường Dĩ An, TPHCM) bày tỏ sự đồng tình vì cho rằng điều này có thể giúp giảm áp lực học tập cho học sinh. Dù con mới học lớp 6, gia đình chị đã bắt đầu quan tâm và lo lắng về kỳ tuyển sinh vào lớp 10 trong những năm tới. “Hiện nay nhiều học sinh học gần như kín cả tuần, buổi tối vẫn phải đi học thêm. Nếu giảm bớt áp lực thi cử, các con sẽ có tuổi học trò nhẹ nhàng hơn, phụ huynh cũng đỡ áp lực về thời gian và chi phí” - chị Hà chia sẻ.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng chủ trương tiến tới bỏ thi lớp 10 phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục và đáng được ủng hộ, nhất là tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TPHCM. Theo bà, xét tuyển dựa trên quá trình học tập phù hợp với tinh thần đánh giá toàn diện thay vì chỉ phụ thuộc vào một kỳ thi duy nhất. Đồng thời, việc giảm áp lực thi cử cũng giúp hạn chế tình trạng học thêm tràn lan và “chạy đua điểm số” ở bậc THCS.
Việc xét tuyển dựa trên kết quả học tập nhiều năm thực tế giúp học sinh không chỉ tránh được áp lực căng thẳng kéo dài, đồng thời có xu hướng học đều các môn thay vì chỉ tập trung ôn luyện môn thi. Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với xu thế đánh giá năng lực toàn diện thay vì chỉ dựa vào kết quả một kỳ thi. Tuy nhiên, để giảm thi cử thực sự hiệu quả, cần đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên. Trong đó, quan trọng nhất là cần mở rộng quy mô trường lớp, bổ sung giáo viên và đảm bảo đủ chỗ học cho học sinh. Nếu trường công vẫn thiếu chỗ, việc bỏ thi có thể khiến áp lực chuyển sang hình thức khác.
Lo ngại thiếu công bằng nếu bỏ thi
Dù nhận được nhiều ý kiến đồng tình, việc chuyển sang xét tuyển cũng khiến không ít giáo viên và phụ huynh băn khoăn về tính công bằng giữa các trường THCS.
Theo ông Lê Trung Kiên - Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Gia Thiều (Long Biên, Hà Nội), việc chuyển từ thi tuyển sang xét tuyển lớp 10 cần được tính toán kỹ lưỡng để bảo đảm tính minh bạch và công bằng trong tuyển sinh. Trước đó, Hà Nội từng áp dụng hình thức xét tuyển dựa trên học bạ, song hiệu quả chỉ rõ nét trong giai đoạn đầu. Về sau, điểm số học bạ tại nhiều nơi có xu hướng tăng cao, khiến việc đánh giá năng lực thực chất của học sinh gặp khó khăn.
Thực tế đã ghi nhận những phản ánh về tình trạng "làm đẹp" học bạ và sửa điểm tại một số trường phổ thông ở cấp tiểu học, THCS, THPT mà nguyên nhân chính xuất phát từ áp lực xét tuyển vào trường top ở các cấp. Nhà trường muốn nâng cao tỷ lệ học sinh đỗ đại học và thành tích chung, trong khi phụ huynh và học sinh lại chịu áp lực phải có "học bạ đẹp" để xét tuyển. Tình trạng này làm giảm tính công bằng trong tuyển sinh so với các kỳ thi đánh giá năng lực hay thi tốt nghiệp.
Chưa kể, kết quả đối sánh về điểm học bạ và điểm thi tốt nghiệp THPT những năm gần đây do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố có sự chênh lệch rõ rệt. Điểm học bạ thường cao hơn điểm thi từ 0,12 đến 2,26 điểm tùy môn. Bên cạnh đó, điểm học bạ có sự chênh lệch lớn giữa các trường và các địa phương (nơi chấm chặt, nơi chấm lỏng) gây ra sự thiếu thống nhất trong đánh giá. Hoặc tình trạng học bạ đồng loạt đẹp dẫn đến độ phân hóa không còn rõ ràng.
Ông Lê Trung Kiên lo ngại nếu không có tiêu chí đánh giá đủ tin cậy, phụ huynh sẽ khó tránh khỏi tâm lý băn khoăn về sự công bằng. Vì vậy, thầy Kiên cho rằng phương án xét tuyển chỉ thực sự phù hợp khi hệ thống trường THPT được mở rộng đủ để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh theo khu vực cư trú. Điều này đòi hỏi phải đầu tư thêm trường lớp, tăng quy mô tuyển sinh và bảo đảm đủ chỗ học cho học sinh sau THCS.
Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, thi tuyển hiện vẫn là cơ chế đánh giá tương đối khách quan trong bối cảnh số lượng học sinh THCS lớn hơn nhiều so với chỉ tiêu vào trường công lập. Nếu bỏ thi nhưng không mở rộng hệ thống trường lớp, học sinh có học lực trung bình có thể càng khó tiếp cận trường công hơn.
Bên cạnh đó, nguy cơ “lạm phát điểm” học bạ cũng là điều được nhắc đến nhiều. Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng nếu không có cơ chế kiểm tra, chuẩn hóa dữ liệu đánh giá học sinh, áp lực có thể chuyển từ thi cử sang “chạy” học bạ hoặc chọn trường.
Theo bà Nga, bỏ thi lớp 10 cần đi kèm lộ trình phù hợp, trong đó quan trọng nhất là mở rộng mạng lưới trường THPT công lập, nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp và đẩy mạnh phân luồng sau THCS để học sinh có thêm lựa chọn.
Một số ý kiến cho rằng nếu áp dụng xét tuyển hoặc xét tuyển kết hợp, tiêu chí cần được xây dựng minh bạch để tránh tiêu cực và bảo đảm công bằng giữa các địa phương.
Về lâu dài, việc giảm áp lực thi cử là cần thiết, song điều quan trọng hơn là thay đổi quan niệm “bằng mọi giá phải vào trường công lập top đầu”. Khi hệ thống giáo dục nghề nghiệp và các mô hình đào tạo khác đủ sức hấp dẫn, áp lực đổ dồn vào kỳ thi lớp 10 mới có thể thực sự hạ nhiệt.
Nguồn tin: https://daidoanket.vn/co-nen-bo-ky-thi-vao-lop-10.html